حج، چشمه‏اي است جوشان، كه هر كه از آن نوشيد، تشنه‏تر شد، هر كه حلاوت آن را يافت، شيفته‏تر گشت و هر كه چهره جان در زمزم معارفش شست، پاك‏دل شد. حج، كتابي است كه هر كه با الفباي عشقش آشنا شد، دل به آن سپرد و هر كه اوراقي از رموز و اسرارش را با سرانگشت تدبّر ورق زد، مشتاق به پايان بردن اين صحيفه عرفان گرديد.

هر كه نگاهي به سطرهاي اين كتاب يقين افكند و نظر بر خط نوشته‏هاي اين «بيت‏المعمور» داشت، بذر معرفت در انديشه و دل كاشت. حج، خانه‏اي است كه هر كه چند صباحي رحل اقامت در آن افكند و هر كه چند روزي بار سفر به سوي آن كشيد و لذت آرميدن در سايه معنويت بيت خدا را چشيد، رنج سفر فراموش كرد و آنجا را خانه خود، خانه خدا و خانه مردم يافت، و به راستي هر كه مقيم اين خانه شد، مقام يافت و هر كه ساكن اين حريم گشت به سكون نفس رسيد.



مدرسه بندگي


حج، چونان درختي است كه اگر دست نياز به شاخه‏هاي كرامتش بياويزي، و اگر دامن طلب زير اين شاخه طوبي بگستري، دامن دامن حكمت و نور، بهره مي‏بري. خنكاي يقين را در سايه درخت پرشاخه حج حس مي‏كني، و اگر پنجه به سر شاخه‏هاي پربارش فراز بري، ميوه‏هاي تازه ايمان و نور و حضور مي‏چيني. بازاري است حج، كه هر كه با نقد خلوص پاي بدان نهد، كالاي عبوديت نصيبش مي‏شود، و هر كه بي‏توشه باور به آنجا رود، تهي‏دست باز مي‏گردد. مدرسه‏اي است حج كه كتاب و دفترش «عمل» و «تزكيه» است. سازنده‏اش ابراهيم و اسماعيل و جبرئيل است و بنيانش تقوا. آن كه در اين مدرسه نام نويسد، بايد مشق بندگي را خوب بنويسد و خط خلوص را زيبا نگارد و تكليف طاعت را در كلاس مناسك، به دقت و كمال و تمام انجام دهد.


شناخت عميق حج


حج، چشمه فيّاض الهي، حقيقتي توحيدي و ركني اساسي از احكام حيات‏بخش اسلام است. اين عبادت، با زوايايي گسترده و ژرف و احكامي پر راز و رمز ـ كه هر يك بيانگر نمادي پيدا و پنهان هستند ـ پرشكوه‏ترين فريضه ديني را رقم مي‏زند. حج در چهره نمادين خود، مجموعه‏اي از اعمال خاص با تركيب و هيئت اجتماعي منظم و دقيق، همراه با رعايت آداب و دستوراتي ويژه را تشكيل مي‏دهد. در وراي اين مناسك و حركات منظم، جلوه‏هاي شكوهمندي از آموزه‏هاي زندگي ساز و رمزهاي درس‏آموز نهفته است. اين تكليف مقدس در ابعاد بسيار گسترده، محفل تفسير و تحليل و نيازمند رمزگشايي و راز گويي است. از اين رو، همه متفكران و حقيقت جويان اسلامي، بر شناخت دقيق زواياي حج و عمل بر باطن عميق آن تأكيد كرده‏اند، و درك درست اهداف و بهره مندي شايسته از ره‏آوردهاي گران‏سنگ آن را، وظيفه همه مسلمانان داشته‏اند.
حج، چونان درختي است كه اگر دست نياز به شاخه‏هاي كرامتش بياويزي، و اگر دامن طلب زير اين شاخه طوبي بگستري، دامن دامن حكمت و نور، بهره مي‏بري.

پيام توحيدي حج


مناسك عظيم حج، قبل از هر چيز ديگر، يك مراسم پرشكوه عبادي با يك روح جمعي است. بدون ترديد، اولين بانگ، زيباترين آهنگ و برجسته‏ترين شاخصه حج، شعار توحيد است. هر سال ميليون‏ها انسان مسلمان، از گرداگرد گيتي با قصد عبادت و تقرب، در جاري خروشان حج، همراه و هم‏نوا طنين توحيد را سر مي‏دهند؛ «لبيكْ اللّهمَ لبّيك، لا شريكَ لكَ لبيكْ...». حاجي، اولين عمل خود رادر حج با اين شعار آغاز مي‏كند و بدين روي، بيزاري خويشتن را از شرك و مظاهر
آن فرياد مي‏زند. سپس با ندايي سرشار از حقيقت، تن به عبوديت و بندگي پروردگار مي‏سپارد. حج، تجلي عمليِ يكتاپرستي، و اوج توحيد و عبادت در بُعد اجتماعي آن است، آن هم در مقدس‏ترين سرزمين هستي، مكّه، كه مهم‏ترين محور توحيدي، كعبه در آن جاي دارد.



پرورش روح پرستش


آدمي بر اساس فطرت خداجويي كه در نهاد او به امانت نهاده شده، گرايشي خداباورانه و تمايلي ذاتي به پرستش معبود حقيقي دارد. در واقع، پرستش، نياز روحي و فطري انسان و حقيقتي است كه در همه موجودات جهان هستي نيز به چشم مي‏خورد. در پرتو اين نگاه، انجام حج با مناسك ويژه الهام‏بخش و فضاي سرشار از عطر توحيدي آن، بستري مناسب و كلاسي مساعد، براي جهت دهي صحيح و تعالي شايسته اين فطرت خداداد را فراهم مي‏سازد. آداب درس‏آموز و احكام حيات‏بخش حج، روح پرستش را پرورش مي‏دهد و حس بندگي و عزم خداگرايي انسان را تقويت مي‏كند. قرآن كريم از زبان بنيان گذار محور كعبه و قهرمان مبارزه با شرك، حضرت ابراهيم خليل عليه‏السلام اين چنين مي‏گويد: «من از روي اخلاص، پاك دلانه روي خود را به سوي كسي گردانيدم كه آسمان‏ها و زمين را پديد آورده است و من از مشركان نيستم».


پيام اخلاقي حج


حج، عظيم‏ترين سفر روحاني و بلندترين پرواز و معراج انساني است. مناسك پرشور و اعمال به هم پيوسته و منظم حج، نمادهايي با معنا از الگوهاي متعالي رفتار يك مسلمانِ پرواپيشه است. فريادهايي يك جنس و هم‏آهنگ و تن‏پوش‏هايي ساده و يك رنگ، نماد برادري و برابري، و يك‏دلي و يك رنگي است. پرهيز از جنگ و جدال، تمرين خويشتن داري و فرو بردن خشم؛ رعايت آرامش و امنيت حتي براي كوچك‏ترين موجودات حرم، الگوي رحم و مروّت و پاسداري از امنيت و آرامش ديگران؛ دوري از استكبار و نخوت، درس تواضع و خاكساري؛ خودداري از انجام بسياري از اعمال مباح، كلاس صبر و استواري، و همه و همه، فلسفه‏هاي ژرف و پيام‏هاي پيدا و پنهان آموزشگاه عالي و مدرسه بزرگ انسان‏سازي حج است كه در دوره‏اي كوتاه و فشرده، بر همه حقيقت‏باوران عرضه مي‏شود.
حج، عظيم‏ترين سفر روحاني و بلندترين پرواز و معراج انساني است. مناسك پرشور و اعمال به هم پيوسته و منظم حج، نمادهايي با معنا از الگوهاي متعالي رفتار يك مسلمانِ پرواپيشه است.
حج، درس پرواپيشگي


بدون ترديد، مهم‏ترين فلسفه برگزاري آيين شكوهمند حج، ره‏آورد پرواپيشگي و فراهم ساختن اندوخته‏هاي معنوي براي روز واپسين است. تقوا، بهترين توشه‏ها، كليد همه نيكي‏ها، مرهم شفابخش همه بيماري‏هاي روحي، و نگاه‏دارنده دامن نفْس از پليدي هر گونه آلودگي است. از اين رو، قرآن مجيد سفارش كرده است آدمي خويشتن را با نيكوترين جامه‏ها كه لباس تقواست آراسته گرداند، و در هر راه و مسير همچون حج ـ كه سفري الهي و هجرتي معنوي از خويشتن به خداست ـ بهترين توشه‏ها را كه همان تقواست، برگزيند. همانگونه كه در مناسك حج با امر به يك‏رنگي و مساوات، ملاك‏هاي ارزشمندي ظاهريِ دنيا را بي‏ارزش شمرده و گوشزد مي‏كند كه كرامت و عزّت انسان‏ها، بر ميزان پرواپيشگي آنان است. در سنت قرباني نيز راز قبولي آن را تقوا مي‏داند و در نهايت اينكه، پروردگار متعال تنها حج پرهيزكاران را قبول مي‏كند.
پيام اجتماعي حج


هر سال مسلمانان جهان از سرتاسر گيتي، خود را به خيل گسترده همكيشان خود مي‏رسانند تا در كنگره عظيم حج، با شكوه‏ترين اجتماع مسلمانان را تشكيل دهند. حج، گذشته از محتواي ژرف و چندين لايه آن، يك شعار ديني است كه هر سال توسط مردمان جامعه اسلامي كه از سراسر جهان گرد هم آمده‏اند، يك صدا طنين انداز مي‏شود. زنده نگه داشتن حج، احياي آرمان‏هاي مكتب و برافراشتن پرچم دين و دينداري در جهان و نيز نشانه حضور قدرتمند يك امت با يك شعار، يك آرمان و يك هدف در عرصه بين‏المللي است. همچنين ايجاد ارتباطي است صميمانه ميان مجموعه‏هاي گوناگون با بافت‏ها و تركيب‏هاي مختلف قومي، قبيله‏اي، مذهبي و جغرافيايي كه از نقاط پراكنده سرزمين پهناور اسلامي گرد هم آمده‏اند و اين ارتباط، باعث تجديد و تحكيم پيوند برادريِ ديني در ميان مسلمانان جهان مي‏گردد.


حج؛ تجلي نظمي بي‏نظير


اسلام، مكتب نظم‏گرايي و حج، مدرسه نظم آموزي است. مناسك ارجمند حج، نمايانگر نظمي باشكوه و بي‏نظير است كه به صورت طبيعي و بدون اعمال اهرم‏هاي فشار، خارج از اراده افراد، در اجتماع گسترده امت اسلامي جريان دارد؛ نظمي بسيار معنادار و در عين حال انعطاف‏پذير، نه يك نظم خشكِ خشن و بي‏روح. از لحظه‏اي كه زائران احرام مي‏بندند تا آخرين عمل واجب، مجموعه اين اعمال، نمايشي جذاب و ديدني از نظمي عجيب و اسرارآميز است. هيچ‏كس حق سرپيچي از اين نظم و خروج از مدار وچارچوب از پيش تعيين شده را ندارد و اين پيامي است براي هر حاجي مسلمان كه در عرصه‏هاي زندگاني فردي، خانوادگي و روابط اجتماعي خود، الگويي از يك چنين نظم دقيقي را اجرا كند و هرج و مرج بر زندگي و فعاليت‏هاي روزانه‏اش حاكم نباشد.


پيام سياسي حج


حج، آهنگ وحدت‏طلبانه‏اي را به سوي محوري واحد دارد كه اسلام، قرآن و سنت باشد. از اين رو، حج، عامل بسيار توانمندي براي وحدت و يكپارچگي مسلمانان جهان شمرده مي‏شود. وقتي همه نگاه‏هاي آنان به سوي مركزي واحد معطوف گردد، از منابع موهوم قدرت كه در برابر قدرت خداوند هيچ است، روي برمي گردانند و اين حس مشترك، زمينه يك قدرت متمركز مسلمان و تشكيل يك واحد سياسي مقتدر در سطح امت اسلامي را پديد مي‏آورد. از سوي ديگر، هنگامه حج، مناسب‏ترين فرصتي است كه در آن، مسلمانان جهان مي‏توانند از طريق نمايندگان خود ـ كه در اين اجتماعي مذهبي سياسي عظيم گردهم آمده‏اند ـ از وضعيت و سرنوشت همديگر آگاهي يابند.
اسلام، مكتب نظم‏گرايي و حج، مدرسه نظم آموزي است. مناسك ارجمند حج، نمايانگر نظمي باشكوه و بي‏نظير است كه به صورت طبيعي و بدون اعمال اهرم ‏هاي فشار، خارج از اراده افراد، در اجتماع گسترده امت اسلامي جريان دارد.

پيام فرهنگي حج


هنگامه حج، بهترين زمان براي تعامل افكار، مبادله فرهنگي و گفت و گوهاي صميمانه ميان مجموعه‏هاي فرهنگي، فكري و مذهبي امت اسلامي است تا بدين وسيله، بتوانند در برابر جريان‏هاي فرهنگي بيرون از حوزه امت اسلامي، سياستي مشترك انتخاب كرده و سمت و سوي واحدي را در مقابل كوشش‏هاي فكري و فرهنگي مخرّب برگزينند. همچنين، حج براي هر مسلمان كاوشگر، يادآور درخشان‏ترين و ماندگارترين خاطرات صدر اسلام است. مناسك حج، پيشينه سراسر افتخارآميز و ميراث عظيم مشترك فرهنگي مسلمانان را حكايت مي‏كند. سنگ و چوب، در و ديوارها، كوه‏ها و دره‏ها و آثار تاريخي به جاي مانده از آن دوره، از حضور لحظه به لحظه رسول گرامي اسلام صلي‏الله‏عليه‏و‏آله و صديق‏ترين ياران او حكايت دارد و با نگاه به اينها و گام‏زدن در اين مكان‏ها، بار ديگر تمامي حماسه‏هاي ماندگار آنان در صفحه ذهن انسان نمايش داده مي‏شود.


چند روايت


خداوند، حجّ خانه محترم خويش را كه قبله مردمانش قرار داده است، بر شما واجب گردانيد.(حضرت علي عليه‏السلام )
خداوند حج را نشانه قرار داد تا بندگان در برابر عظمت او فروتني كرده، به عزّت و بزرگواري پروردگار اعتراف كنند. (حضرت علي عليه‏السلام )

حج، آرامش‏بخش دلهاست. (امام محمدباقر عليه‏السلام )

مردگان در گورهايشان آرزو مي‏كنند: كاش دنيا و آنچه در آن است را داده و به جاي آن، پاداش يك حج به ايشان داده مي‏شد. (امام محمدباقر عليه‏السلام )

كسي كه در راه رفتن يا بازگشتن از مكّه بدرود حيات گويد، از ترس و هراس روز قيامت ايمن گردد. (امام صادق عليه‏السلام )


منبع :سايت تبيان

info@kanoonejahadgaran.ir

كليه حقوق اين وب‌سايت متعلق به كانون جهادگران جهاد سازندگي است